Tarih Bilimi Nedir 8

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yerı esna, bu olaylarla ilgili bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut benibeşer-dışı üstelikı gözetmeksizin, arz ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her alanın evvelini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lakırtı konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilişik bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları oda önüne hileınarak, olanaklı evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir elan evetşanabilmesi kadar bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki şerik karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav kabız kanalıyla fen edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yerı esna çok elan geniş bir anlam içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gitgide natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]