Tarih Bilimi Nedir 4

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cihetı esna, bu olaylarla ilişkin bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beşer-dışı başkalıkı gözetmeksizin, arz ve zaman aralığının kestirildiği bir geçmiş zaman dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her yerın evvelini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lafız konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilgili bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları basar önüne tuzakınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha evetşanabilmesi gibi bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (fehvaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava transfer yoluyla olgun edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cihetı esna çok daha geniş bir fehva yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca anbean natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]