Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen cumhur şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, dikkat eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle ovalan ve zamanla anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Türküler asıl dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki dörtlüklere (üçlük yahut ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise cumhur dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında gene edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Türkünün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir cumhur şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Kısaca hece skorsı bakımından bir sınırlama gayrimümkün.

Türkülerin oylumlu çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde cumhurın finansı olurlar ve cumhurın her kesimine hitap fail sanat erilar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. Türküler çoğu defa, bir tabiat fenomenı evet da bir kahramanlık muhalifsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, görev adlarının, hatta mevzuların bile değiştiği görüldüğü kucakin, nerede doğduklarını saptamak meşakkatlileşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere nazaran usulsüz ve usullü ırlamakler olarak iki alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı kucakine düzlük uzun havalardır. Usullü olan ırlamakler grubunda ise ekseriyetle kumar havaları görev kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da fay çevre adı verilmektedir.

Türklerde aksiyonlenen konulara nazaran de sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına nazaran ırlamakler:

Ninniler
Çocuk ırlamakleri
Huy ırlamakleri
Aşk ırlamakleri
Kahramanlık ve askeriye ırlamakleri
Tören ırlamakleri
İş ırlamakleri
Kontralıklı ırlamakleri
Ölüm ırlamakleri (Ağıt)
Sahne ırlamakleri
Huy ve efsanevi ırlamakleri
Zeybek ve derebeyi ırlamakleri
Cinayetler ve şiddetliklı olaylarla alakalı ırlamakleri
Güldürücü ırlamakleri